C - ციკლები

C ენაში განმეორებადი ოპერაციების შესასრულებლად გამოიყენება ციკლები (loops).

ციკლებს შეუძლიათ გაიმეორონ ოპერაცია, მანამ სანამ სრულდება გარკვეული პირობა.

C-ში გვაქვს 3 ტიპის ციკლი:

• for - ციკლი
• while - ციკლი
• do while - ციკლი

for ციკლი.

განვიხილოთ for ციკლი, რომლის სინტაქაქსიც გამოიყურება შემდეგნაირად:

 for (გამოსახულება 1; გამოსახულება 2; გამოსახულება 3) {
  // კოდის ბლოკი, რომელიც უნდა შესრულდეს
}

გავარჩიოთ ზემოთ მოყვანილი მაგალითი:

• გამოსახულება 1 - სრულდება ერთხელ, მანამ სანამ ციკლის ბლოკი, ანუ { } ფიგურულ ფრჩხილებში არსებული კოდი გაეშვება.
• გამოსახულება 2 - განსაზღვრავს პირობას, რომლის შესრულების შემთხვევაში ციკლი იწყებს მუშაობას, მანამ სანამ ეს პირობა ჭეშმარიტებაა.
• გამოსახულება 3 - სრულდება ყოველთვის როდესაც კოდის ბლოკი, ასრულებს მუშაობას.

მოვიყვანოთ მაგალითი, რომლის დროსაც დავბეჭდავთ რიცხვებს 0-დან 5-მდე:

#include <stdio.h>

int main() {

    for (int i = 0; i < 5; i++) {
        printf("i - %d\n", i);
    }

    return 0;
}

• გამოსახულება 1 - სანამ ციკლი გაეშვება აღიწერება int ტიპის i ცვლადი, რომელსაც ენიჭება 0 მნიშნველობა
• გამოსახულება 2 - განსაზღვრავს პირობას ციკლისთვის, რაც ნიშნავს იმას, რომ სანამ i ნაკლები იქნება 5-ზე ციკლის ბლოკში { } ჩაწერილი კოდი შესრულდება, ანუ printf("i - %d\n", i)
• გამოსახულება 3 - გაზრდის i-ის მნიშნველობას 1-ით, მას შემდეგ რაც ციკლის ბლოკში არსებული კოდი შესრულდება.

while ციკლი.

for ციკლისგან განსხვავებით while ციკლს აქვს მხოლოდ ერთი გამოსახულება, რომლის სინტაქსიც გამოიყურება შემდეგნაირად:

while (გამოსახულება 1) {
  // კოდი, რომელიც შესრულდება
}

გამოსახულება 1 - წარმოადგენს პირობას, რომელიც წარმოადგენს პირობას, რომლის ჭეშმარიტების შემთხვევაში შერსრულდება while ციკლის ბლოკში არსებული კოდი.

მეტი თვალსაჩინოებისთვის დავბეჭდოთ 0-დან 5-მდე რიცხვები, ანუ იგივე რაც for ციკლის შემთხვევაში გავაკეთეთ.

#include <stdio.h>

int main() {

    int i = 0;

    while (i < 5) {
        printf("i - %d\n", i);
        i++;
    }

    return 0;
}

არსებულ მაგალითს თუ დავაკვირდებით, დავინახავთ, რომ i ცვლადი აღწერილია while ციკლის გარეთ, ხოლო i < 5 - პირობის შემოწმების შემდეგ, შესრულდება ციკლის ბლოკში არსებული კოდი, ხოლო შემდეგ i-ს ვზრდით 1-ით.

პ.ს. აუცილებელია i-ის გაზრდა რადგან თავიდან ავიცილოთ ე.წ. ჩაციკვლა.

do while ციკლი.

do while ციკლი მუშაობს თითქმის ისე, როგორც while, მაგრამ ერთი მნიშვნელოვანი განსხვავებით:

do while ციკლი მინიმუმ ერთხელ მაინც ასრულებს კოდის ბლოკს, რადგან პირობა მოწმდება ბოლოს და არა დასაწყისში.

მისი სინტაქსი გამოიყურება შემდეგნაირად:

do {
   // კოდი, რომელიც შესრულდება
} while (გამოსახულება 1);

განვიხილოთ სინტაქსი:

• do { } — შეიცავს კოდის ბლოკს, რომელიც შესრულდება.
• while (გამოსახულება 1); — წარმოადგენს პირობას, რომელიც შემოწმდება მას შემდეგ, რაც კოდის ბლოკი ერთხელ მაინც შესრულდება.

თუ პირობა ჭეშმარიტია → ციკლი გრძელდება

თუ პირობა მცდარია → ციკლი ჩერდება

#include <stdio.h>

int main() {

    int i = 0;

    do {
        printf("i - %d\n", i);
        i++;
    } while (i < 5);

    return 0;
}

გავარჩიოთ მაგალითი:

• თავდაპირველად i არის 0
• პროგრამა შედის do ბლოკში და ბეჭდავს i - 0
• შემდეგ სრულდება i++ → i ხდება 1
• ამის შემდეგ მოწმდება პირობა: i < 5

თუ პირობა ჭეშმარიტია → ციკლი ისევ ბრუნდება do ბლოკში
თუ პირობა მცდარია → ციკლი სრულდება.

do while მაგალითი, რომელშიც პირობა მცდარია.

#include <stdio.h>

int main() {

    int i = 10;

    do {
        printf("i - %d\n", i);
        i++;
    } while (i < 5);

    return 0;
}

გავარჩიოთ მაგალითი:

• თავიდან i = 10
• პროგრამა შედის do ბლოკში და ბეჭდავს:
  i - 10
• შემდეგ ზრდის i-ს 1-ით → ხდება 11
• ახლა მოწმდება პირობა: i < 5

პირობა მცდარია, რადგან 11 < 5 არ არის.

კოდი ერთხელ მაინც შესრულდა, რადგან do while-ში პირობა ბოლოში მოწმდება.